تحلیل و خوانش گفتمانی ابعاد راهبردی پیام حج رهبر معظم انقلاب (مد ظله العالی)
پیام حج رهبر معظم انقلاب اسلامی، متنی سرشار از تعابیر عرفانی و معنوی، آمیخته با گزاره های راهبردی، دارای افق تمدنی و آیندهنگر است.
یه گزارش اداره کل روابط عمومی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، پیام حج رهبر معظم انقلاب اسلامی، متنی سرشار از تعابیر عرفانی و معنوی، آمیخته با گزاره های راهبردی، دارای افق تمدنی و آیندهنگر است که در دل یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر جهان اسلام و ایران اسلامی صادر شده است. پیامی که هم «تفسیر و تاویل لحظه اکنون انقلاب» است، هم «روایت فتح یک پیروزی تاریخی و تمدنی»، و هم «آینده سازی و آتیه پردازی و ترسیم افق آینده منطقه و جهان» است .اهمیت این پیام زمانی دوچندان میشود که آن را در متن تحولات پس از دو جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و در بستر خیزش عمومی و همگانی ملتهای منطقه علیه نظم تحمیلی نظام سلطه تحلیل کنیم.
این پیام، «نقشه راه امت اسلامی و کلان استراتژی ملت شجاع و صبار و شکور ایران» است؛ نقشهای که از حج آغاز میشود اما مقصد و غایت آن، ساخت تمدن نوین اسلامی و عبور ملتها از عصر سلطه و ساخت ایران آینده و منطقه عاری از صهیونیزم است.
رهبر انقلاب در آغاز پیام، به سیاق همه علمای انقلابی سلف، حج را از عمل صرفاً عبادی و فردی و یک فرع دینی فراتر میبرند و آن را به «الگوی زیست توحیدی» تبدیل میکنند. ایشان با تکیه بر مفاهیمی چون «احرام دائمی»، «طواف دائمی»، «سعی دائمی» و «رمی دائمی شیطان»، حقیقتی بنیادین را مطرح میکنند: مؤمن حقیقی باید در تمام عمر خود مهاجر الی الله باشد و در حال هجرت از خودخواهی به خداخواهی و در حال حج گذاردن همیشگی باشد.
این نگاه عمیق ، حج را از مناسک محدود در چند روز به «پروژه تمدنی و مستمر و بلندمدت» تبدیل میکند. یعنی همانگونه که حاجی لباس دنیا را از تن درمیآورد و مُحرم میشود، امت اسلامی نیز باید از وابستگی، ترس، تحقیرشدگی و سلطهپذیری خارج شود و لباس عزت و استقلال و مقاومت بپوشد. در اینجا حج ، تمرین خروج از نظم طاغوتی جهان و ورود به ولایت الهی است.
رهبر حکیم انقلاب،با زیرکی این حقیقت را به تجربه انقلاب اسلامی ایران پیوند میزنند. ایشان انقلاب اسلامی را «لبیک تاریخی ملت ایران» به دعوت الهی معرفی میکنند و ملت ایران در این روایت، ملتی است که «لباس سلطهپذیری» را از تن بیرون آورد و با تکیه بر معارف اسلام ناب، مسیر عزت و استقلال و مقاومت را برگزید.
این تعبیر، بسیار مهم و دقیق است. زیرا انقلاب اسلامی در این نگاه، «هجرت تاریخی» است. هجرتی از وابستگی به استقلال، از تحقیر به عزت، از غربزدگی به هویت اسلامی، از حقارت به عظمت و از ترس به شجاعت. اما ستون اصلی پیام، بدون تردید مفهوم «اللهاکبر» است. رهبر فرهمند انقلاب چندین بار با تکرار «اللهاکبر» ساختار معنایی پیام را سامان میدهند. این تکرار، بنیان نظریه قدرت دینی و اقتدار معنوی ملت ایران است.
در منطق این پیام، «اللهاکبر» یعنی هیچ قدرتی مطلق نیست و از هیچ قدرتی نمیترسیم. یعنی آمریکا، رژیم صهیونیستی، قدرت رسانهای غرب، زرادخانههای نظامی و ساختارهای سلطه جهانی، همگی در برابر اراده الهی و ایمان ملتها تسلیم و شکنندهاند. این همان حقیقتی است که انقلاب اسلامی را پیروز کرد، دفاع مقدس را به نقطه افتخار ملت ایران تبدیل نمود و امروز نیز معادلات منطقه را تغییر داده است و فتوحات پی در پی ایجاد کرده است. سقوط رژیم پهلوی، قطع نفوذ آمریکا، شکست پروژههای استکباری، عبور ملت ایران از تحریمها و تهدیدها و ایستادگی در برابر جنگ ترکیبی دشمن، همگی ذیل همین روحیه توحیدی معنا میشوند. نکته بسیار مهم دیگر این هست که رهبر انقلاب ، پیروزیها را نتیجه «ایمان ملت» معرفی میکنند. یعنی آنچه ایران را حفظ کرد، باور مردم به وعده الهی و روحیه مقاومت بود و این همان چیزی است که دشمنان هنوز از فهم کامل آن عاجزند.
پیام سپس از سطح ایران فراتر میرود و به تعبیر زیبای «امت مقاومت» میرسد. رهبر انقلاب از ایران تا لبنان، فلسطین، عراق، سوریه، یمن، افغانستان و پاکستان را در قالب یک جبهه واحد توصیف میکنند. این نگاه، بسیار فراتر از ائتلافهای سیاسی رایج است. اینجا سخن از شکلگیری «پیکره تمدنی» است؛ پیکرهای که هویت آن بر ایمان، عدالتخواهی و مقاومت در برابر سلطه استوار است.
ولی امر مسلمین، عملیات طوفان الاقصی را نقطهای تاریخی در فروپاشی هیمنه رژیم صهیونیستی معرفی میکنند و اعلام میکنند که برای نخستینبار، رژیمی که دههها خود را شکستناپذیر معرفی میکرد، در برابر اراده ملت فلسطین و جبهه مقاومت، دچار بحران راهبردی شد. در ادامه، پیام وارد مرحلهای بسیار مهمتر میشود؛ یعنی تبیین جنگهای اخیر علیه ایران. رهبر انقلاب از «جنگ تحمیلی دوم» و سپس «جنگ تحمیلی سوم» سخن میگویند و تصریح میکنند که هدف دشمن، تسلیم ایران بود، اما جمهوری اسلامی توانست این پروژه را ناکام بگذارد.
در این روایت، ایران توانست اراده دشمن را در هم بشکند.
رهبر معظم انقلاب با صراحت از «سیلی سخت به آمریکای متجاوز» سخن میگویند. این تعبیر، نشاندهنده عبور جمهوری اسلامی از مرحله دفاع صرف و ورود به مرحله بازدارندگی فعال و تغییر موازنه قدرت در منطقه است. یکی دیگر از مهمترین بخش های پیام، اشاره به شهادت قائد عظیمالشأن انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای (قدساللهنفسالزکیه) می باشد. رهبر انقلاب در این پیام، شهادت ایشان را منشأ «بعثت ملت ایران» معرفی میکنند، در واقع " بعثت خون " عامل بعثت مردم گشته است.
این تعلیل و تحلیل، فوقالعاده مهم است، زیرا در منطق انقلاب اسلامی، شهادت رهبران الهی موجب خاموشی مسیر نمیشود؛ بلکه موتور حرکت تاریخی ملتها را فعالتر میکند، همانگونه که خون سیدالشهدا علیهالسلام و محرم حسینی اسلام را زنده نگه داشته است؛ خون شهدای مقاومت و شهدای راه خدا نیز ملتها را احیا میکند و بیدارتر میگرداند.
پیام سپس وارد مرحله آیندهپژوهانه و آینده نویسانه میشود و از «هندسه جدید منطقه و جهان» سخن میگوید. رهبر انقلاب تأکید میکنند که «عقربه زمان به عقب برنمیگردد» و ملتهای منطقه دیگر سپر پایگاههای آمریکایی نخواهند بود. این جمله، اعلام پایان یک عصر تاریخی در غرب آسیا است؛ عصر سیطره مطلق آمریکا بر منطقه غرب آسیا. در این نگاه، منطقه در حال عبور از نظم آمریکامحور به سوی نظمی درونی و جدید است؛ نظمی که بر پایه همکاری ملتهای مسلمان، استقلال سیاسی و ظرفیتهای درونی منطقه و مبتنی بر منطق مقاومت شکل خواهد گرفت. در همین چارچوب، مسئله «برائت از مشرکین» نیز معنایی موسع تر و گستردهتر پیدا میکند. رهبر انقلاب تصریح میکنند که برائت از آمریکا و رژیم صهیونیستی به شعار دائمی ملتهای آزاده تبدیل خواهد شد و این مسئله برای تجمعات شبانه میادین، معنایی راهبردی دارد. زیرا این اجتماعات، جلوهای از استمرار همان «برائت دائمی» هستند که رهبر انقلاب از آن سخن میگویند. حضور مردم در میدان و خیابان و تجمعات، ادامه روحیهای است که در انقلاب، دفاع مقدس و مقاومت منطقهای و در برابر همه فتنه ها بروز و ظهور یافته است، در واقع میدانهای امروز، امتداد میقات حجاند؛ همانگونه که حج، تمرین توامان وحدت و برائت است، این تجمعات نیز تمرین حضور، ایستادگی و اعلام وفاداری ملت به آرمان مقاومتاند.
رهبر فرزانه انقلاب در بخش دیگری از پیام ، بر وحدت و همکاری میان کشورهای اسلامی تأکید میکنند. این نکته نیز بسیار کلیدی است. زیرا پیام، دعوتی برای ساخت آیندهای مشترک در جهان اسلام است. آیندهای که در آن ملتهای مسلمان بتوانند بدون سلطه خارجی، درباره سرنوشت خود تصمیم بگیرند.
پیام در نهایت، با افقی کاملاً مهدوی و امام زمانی و امیدبخش پایان مییابد، دعا برای فرج حضرت ولیعصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف )، آزادی فلسطین عزیز، وحدت امت اسلامی و پیروزی نهایی بر استکبار جهانی، نشان میدهد که تمام این تحولات در نگاه رهبر انقلاب، بخشی از یک مسیر بزرگ تاریخی است؛ مسیری که به تحقق وعده الهی ختم خواهد شد. در حقیقت، پیام حج امسال را میتوان «بیانیه عبور از عصر سلطه غرب» نامید. پیامی که میگوید جهان اسلام دیگر در موقعیت انفعال نیست؛ بلکه وارد مرحلهای جدید از خودآگاهی تاریخی شده است. ملتی که روزی هدف تحقیر و سلطه بود، امروز توانسته معادلات منطقه را تغییر دهد و افق جدیدی پیش روی امت اسلامی بگشاید.
شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی